زرتشت نيز نيم‌نگاهى مقدس مابانه به كوه وجود داشت . در آيين آريايىها و دريشت‌هاى اوستا ، بندهاى 13 و 4 مهريشت آمده كه ميترا از قله كوه هرا ( هرئيتى ) بر سراسر مساكن آريايىها نظاره مىكرد . در بعضى نقاط ستايش مهر در غارهاى طبيعى كوهستان‌ها انجام مىگرفت . شكست‌ناپذيرى خورشيد در نزد مهرپرستان آن‌ها را به سوى عظمت و جاودانگى كوه‌ها سوق مىداد . بنابراين ترميم آيين مهرپرستى توسط زرتشتيان و پذيرفتن آن ، يكى از عوامل بوجود آمدن آرامگاه‌ها در دل كوهستان‌ها مىتوانسته بوده باشد . 21 اين آرامگاه‌ها بتدريج در عصر مادها گسترش يافتند و معمارى آرامگاهى « گوردخمه » اى در دامنه كوهستان‌ها سبك خاصى به خود گرفتند . اين گورها درهاى ورودى داشتند و معمولا نوع مجلل آن‌ها سقف‌هايشان بر روى ستون‌ها استوار مىشدند . سپس در درون آن‌ها يك يا دو اطاق ( گاه بر روى هم ) قرار مىگرفتند مثل آرامگاه « فرهاد و شيرين » و گاه اطاق‌ها كنار هم قرار گرفته و بوسيله ستون‌هائى از هم جدا مىشدند ، مثل آرامگاه « فخريكا » كه در جنوب درياچه اروميه واقع است . در چنين آرامگاه‌هائى يك يا دو و گاه سه قبر به چشم مىخوردند . در آرامگاه « دكان داوود » طاقچه‌هائى درون آن قرار داده بودند تا نذرها و هدايا را بر آن‌ها بنهند . بر نماى بيرونى اين آرامگاه‌هاى صخره‌اى هم گاه نمادهاى آئينى ، اعتقادى و توتميك به چشم مىخوردند . مثلا بر بالاى نماى آرامگاه فرهاد و شيرين ( نزديك روستاى صحنه كرمانشاه ) يك قرص خورشيد بالدار هنوز به چشم مىخورد . 22 اما گوردخمه‌هاى منطقه گرگان تاريخى بسيار ساده و در حد غارهاى معمولى محسوب مىشدند . تصوير تعدادى از آن‌ها را در صفحات بعد ارائه نموده‌ايم . گوردخمه‌هاى منطقه گرگان اصولا آرامگاه‌هاى كنده‌شده در دل كوه‌هاى سنگى در سراسر ايران را مىتوان به دو نوع اشرافى ( مجلل و شاهانه ) و ساده تقسيم نمود . نوع اول آن‌ها از نمونه‌هائى هستند كه تصاويرشان در صفحات قبل از نظر گذشت و مخصوصا نمونه هخامنشى كه بسيار باشكوه و باهيبت هستند . ولى نوع دوم عارى از هر نوع هنر و تزئينات و بسيار ساده‌اند . اين امر شناخت و تفكيك آن‌ها را از غارهاى طبيعى و دست‌ساز كه مىتوانستند محيط زيست انسان‌هاى اوليه باشند ، بسيار مشكل مىنمايد . بااين‌وجود در منطقه گرگان تعدادى از اين گوردخمه‌هاى ساده و معمولى به دليل داشتن خصايص آرامگاهى شناخته شده‌اند كه مىتوانستند محل گور شخصيت‌هاى معمولىترى بوده باشند . اين گوردخمه‌ها از نظر